Tác động của phụ huynh hóa đến tâm lý trẻ em: Nghiên cứu tổng quan

Tóm tắt

Phụ huynh hóa là một hiện tượng tâm lý - xã hội, trong đó trẻ em đảm nhận vai trò và trách nhiệm của người lớn trong gia đình, thường xuất hiện trong bối cảnh gia đình rối loạn chức năng hoặc gặp khủng hoảng. Bài viết này tổng hợp và phân tích 45 tài liệu nghiên cứu nhằm làm rõ tác động của phụ huynh hóa đối với sức khỏe tâm lý và sự phát triển xã hội của trẻ em. Kết quả tổng quan cho thấy cả phụ huynh hóa chức năng và phụ huynh hóa cảm xúc đều có mối liên hệ tiêu cực với sức khỏe tâm thần, gây trở ngại trong các mối quan hệ xã hội và làm suy giảm thành tích học tập ở trẻ em. Tuy nhiên, trong một số điều kiện nhất định, phụ huynh hóa cũng có thể thúc đẩy sự phát triển các kỹ năng xã hội và phẩm chất cá nhân tích cực, đặc biệt khi trẻ nhận được sự công nhận, tôn trọng và hỗ trợ từ cha mẹ, cũng như có nhận thức tích cực về vai trò của mình. Bài viết đồng thời chỉ ra một số khoảng trống trong nghiên cứu hiện nay, bao gồm sự thiếu vắng các nghiên cứu theo chiều dọc, sự hiểu biết còn hạn chế về cơ chế tác động thông qua các yếu tố trung gian hoặc điều tiết, và sự thiếu đa dạng về bối cảnh văn hóa trong các nghiên cứu hiện có. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các hướng nghiên cứu tương lai nhằm làm sáng tỏ hơn cơ chế ảnh hưởng của phụ huynh hóa đến tâm lý trẻ em trong những nền văn hóa khác nhau.

Ngày nhận: 15/4/2025; ngày chỉnh sứa: 31/7/2025; ngày chấp nhận đăng: 28/02/2026