ISSN: 2354-1172 E-ISSN: 3093-317X Ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh Truy cập: Miễn phí với phiên bản điện tử Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn là ấn phẩm khoa học chính thức của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tạp chí xuất bản 04 ấn phẩm tiếng Việt trong một năm. Tạp chí tạo diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước công bố kết quả nghiên cứu, thảo luận các vấn đề khoa học quan trọng và có tính mới trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn. Tạp chí tập trung khai thác các chủ đề nghiên cứu về truyền thống lịch sử, xã hội đương đại, thúc đẩy các nghiên cứu liên ngành và nghiên cứu so sánh. Các bài báo được công bố trên Tạp chí thuộc lĩnh vực nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn.
Bản quyền (c) 2025 Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn
Vấn đề xã hội, phát triển xã hội, quản lý phát triển xã hội
Bài viết tập trung vào hai điểm chính. Thứ nhất là phân tích những góc nhìn khác nhau về vấn đề xã hội, phát triển xã hội, quản lý phát triển xã hội. Cốt lõi của quản lý phát triển xã hội là giải quyết vấn đề xã hội để phát triển xã hội bền vững, công bằng nhằm nâng cao sức khỏe, thịnh vượng, hạnh phúc của con người. Thứ hai là chỉ ra một số chiều cạnh then chốt đối với quản lý phát triển xã hội. Nhiều chiều cạnh then chốt của quản lý phát triển xã hội. Bài viết đi sâu vào một số chiều cạnh đáng lưu ý bao gồm: mục tiêu, mô hình, kế hoạch và nguồn lực trong quản lý phát triển xã hội. Ngày nhận 20/8/2021; ngày chỉnh sửa 13/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Thách thức đối với cộng đồng dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay trong ứng phó với biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường
Biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường đang đặt ra nhiều thách thức với hầu hết các quốc gia trên thế giới bởi những tác động to lớn đến đời sống con người, đặc biệt với những nhóm dễ bị tổn thương như cộng đồng dân tộc thiểu số. Bài viết phân tích một số khó khăn, thách thức đối với các dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay trong ứng phó với biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường, đó là những biến đổi đang diễn ra nhanh, mạnh, khó lường của hiện tượng này tại Việt Nam; sự phát triển thấp, không đồng đều về kinh tế, xã hội của cộng đồng các dân tộc thiểu số và những thách thức trong tổ chức, thực hiện các chủ trương, chính sách và chương trình, kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường tại nhiều vùng dân tộc thiểu số. Trên cơ sở này, bài viết góp phần định hướng cho các hoạt động ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường ở các vùng dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay. Ngày nhận 20/8/2021; ngày chỉnh sửa 21/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Các khía cạnh xã hội trong hoạt động quản lý rác thải sinh hoạt tại đô thị Việt Nam
Hoạt động quản lý rác thải hiệu quả cần nhiều giải pháp mang tính hệ thống và toàn diện, từ các khía cạnh kinh tế, kỹ thuật, công nghệ. Ngoài ra, các giải pháp mang tính xã hội cũng cần được quan tâm triển khai để đảm bảo các chính sách và hoạt động được thực hiện có hiệu quả đối với sự phát triển xã hội nói chung. Mục tiêu của bài viết nhằm hướng đến nhận diện các chiều cạnh xã hội của hoạt động quản lý rác thải. Các khía cạnh xã hội trong bài viết này được tiếp cận theo sự phát triển các cấp độ từ vi mô đến vĩ mô, từ vấn đề của cá nhân (nhận thức, hành vi), đến cấp độ nhóm (nhóm yếu thế và các bên liên quan trong hoạt động quản lý rác thải), cuối cùng là cấp độ quản lý vĩ mô thông qua hệ thống văn bản pháp luật (bao gồm những chính sách, chiến lược vĩ mô đến chính sách cụ thể). Qua việc phân tích các tài liệu về chủ đề quản lý rác thải đô thị ở Việt Nam, bài viết đã phân tích các bình diện xã hội khác nhau trong quá trình quản lý rác thải sinh hoạt. Trên cơ sở đó, phát hiện một số vấn đề xã hội trong hoạt động quản lý rác thải sinh hoạt tại đô thị hiện nay; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề được nhận diện. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 20/8/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Các yếu tố ảnh hưởng tới hành vi tiêu dùng của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hà Nội trong thời kỳ hội nhập
Sinh viên là một bộ phận thanh niên năng động, thích trải nghiệm, dễ tiếp cận với xu hướng và trào lưu mới. Hành vi tiêu dùng là lĩnh vực tiêu biểu thể hiện cho những đặc trưng này của họ. Bài viết này sử dụng dữ liệu thu thập được từ phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi với cỡ mẫu là 400 và phỏng vấn sâu 20 sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội thuộc các khối ngành đào tạo khác nhau, có đặc điểm về giới tính, nơi xuất thân, điều kiện sống và tình hình tài chính khác nhau. Nghiên cứu xem xét các yếu tố trên và bối cảnh hội nhập như sự phát triển của công nghệ, nhận thức về vấn đề môi trường hay vấn đề thương hiệu của sản phẩm như những yếu tố ảnh hưởng tới khuôn mẫu hành vi tiêu dùng của sinh viên. Kết quả của nghiên cứu mở ra những hướng nghiên cứu tiếp theo về hành vi tiêu dùng của thanh niên như một góc độ văn hoá nhóm. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 10/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Việc sử dụng mạng xã hội Facebook với học tập và quan hệ gia đình của sinh viên hiện nay
Với sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng trực tuyến hiện nay, các mạng xã hội, đặc biệt là mạng xã hội Facebook đang tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống sinh viên. Bài viết này sẽ tập trung phân tích thực trạng của việc sinh viên sử dụng mạng xã hội Facebook, đồng thời phân tích ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội này tới đời sống sinh viên theo hai phương diện chính là học tập và quan hệ gia đình. Trên cơ sở đó, bài viết cũng đưa ra đề xuất về một số vấn đề có liên quan nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng mạng xã hội Facebook của sinh viên trong thời gian tới. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 20/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội với kết quả học tập của sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Thông qua kết quả nghiên cứu của các tác giả về vấn đề sử dụng mạng xã hội trong sinh viên cùng kết quả khảo sát xã hội học đối với sinh viên của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2019. Bài viết hướng đến tìm hiểu việc sử dụng mạng xã hội và mối liên hệ của việc sử dụng mạng xã hội đến hoạt động học tập của sinh viên. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra sinh viên khoa học xã hội và nhân văn đã sử dụng mạng xã hội với thời lượng, tần suất khá lớn và với nhiều mục đích khác nhau, song mục đích chính vẫn là cập nhật tin tức, trò chuyện, giải trí và phục vụ việc học tập. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy đã có mối liên hệ tuyến tính giữa việc sử dụng mạng xã hội với kết quả học tập của sinh viên. Tuy nhiên, chiều hướng và mức độ ảnh hưởng này còn tùy thuộc vào mục đích sử dụng mạng xã hội của họ. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 7/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Tài sản sinh kế của hộ gia đình vùng ven đô thành phố Thái Bình hiện nay
Bài viết được lấy số liệu từ đề tài “Biến đổi sinh kế của hộ gia đình sản xuất nông nghiệp ở vùng ven đô thành phố Thái Bình trong bối cảnh đô thị hóa giai đoạn 2013 đến nay” của chính tác giả. Bài viết mô tả thực trạng tài sản sinh kế của hộ gia đình vùng ven đô thành phố thông qua 5 loại vốn của sinh kế: vốn tự nhiên, vốn vật chất, vốn tài chính, vốn con người, vốn xã hội. Từ bức tranh đó, tác giả đề xuất những giải pháp sơ lược nhằm nâng cao tài sản sinh kế cho hộ gia đình vùng ven đô thành phố Thái Bình. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 7/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Một số hoạt động tự chăm sóc sức khoẻ của phụ nữ tuổi trung niên
: Bài viết này tập trung phân tích một số hoạt động tự chăm sóc sức khoẻ của phụ nữ trung niên. Khảo sát bằng bảng hỏi được thực hiện trên 512 khách thể từ 40-60 tuổi ở Thành phố Hà Nội và tỉnh Quảng Ninh. Kết quả cho thấy phụ nữ tuổi trung niên thực hiện kiểm soát chỉ số sức khoẻ thể chất ở mức độ trung bình (ĐTB = 3,03, ĐLC = 0,91) với các biện pháp chủ động theo dõi chỉ số cân nặng, chiều cao, số đo cơ thể; Tự cân bằng chế độ dinh dưỡng, khẩu phần ăn. Đa số phụ nữ trung niên lựa chọn chỉ khi nào có bệnh mới đi khám sức khoẻ (tỷ lệ 45,9%). Họ thường nhận biết dấu hiệu bị bệnh bằng cách dựa trên những hiểu biết của bản thân (tỷ lệ 55,3%). Khi bị đau ốm về thể chất, phụ nữ trung niên lựa chọn giải pháp phổ biến nhất là ra các hiệu thuốc tự mua thuốc điều trị. Khi có vấn đề về sức khoẻ tinh thần, họ lựa chọn giải pháp chia sẻ với người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và tự tìm cách giải quyết. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra, phụ nữ ở thành thị có mức độ thực hiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe cao hơn phụ nữ ở nông thôn. Điều đáng chú ý là giải pháp tìm đến các dịch vụ tham vấn tâm lý, công tác xã hội lại là giải pháp ít được lựa chọn hơn. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 4/10/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Thực trạng đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm đối với thanh niên khuyết tật các dân tộc thiểu số ở tỉnh Hoà Bình
Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu thực trạng chính sách đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm đối với thanh niên khuyết tật các dân tộc thiểu số tại Hoà Bình. Nghiên cứu được thực hiện kết hợp các phương pháp định lượng và định tính với 151 khách thể là thanh niên khuyết tật người dân tộc thiểu số và 27 cán bộ trong mạng lưới hỗ trợ tại địa phương. Kết quả cho thấy thanh niên khuyết tật các dân tộc thiểu số đang phải đối mặt với nhiều rào cản làm hạn chế quá trình tham gia của họ vào đào tạo, tìm kiếm việc làm. Nghiên cứu cũng xác định những yếu tố xã hội chính theo mô hình sinh thái tác động đến tình trạng này của họ bao gồm nhận thức và hạn chế của bản thân thanh niên khuyết tật người dân tộc thiểu số, gia đình, đội ngũ cán bộ hỗ trợ và các chương trình, chính sách trong đào tạo và hỗ trợ việc làm, đặc biệt là tại địa phương. Nghiên cứu gợi mở cho những hoạt động trợ giúp xã hội và tăng cường hiệu lực của chính sách đào tạo hướng đến tạo điều kiện cho thanh niên khuyết tật người dân tộc thiểu số có thể tiếp cận và sử dụng hiệu quả các chính sách về đào tạo, hỗ trợ việc làm giúp họ hoà nhập xã hội và không bị bỏ lại phía sau. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 15/10/2021, ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
thanh niên khuyết tật người dân tộc thiểu số
Khả năng đáp ứng của các dịch vụ công tác xã hội bệnh viện với nhu cầu của người bệnh tại bệnh viện tuyến trung ương và địa phương hiện nay
Từ năm 2011, Bộ Y tế đã triển khai phát triển các mô hình công tác xã hội trong bệnh viện trên cơ sở Đề án “Phát triển nghề công tác xã hội trong ngành Y tế giai đoạn 2011-2020” theo Quyết định 2514/QĐ-BYT của Bộ Y tế ngày 15/7/20211. Những hoạt động của đề án hướng đến hỗ trợ toàn diện cho quá trình chăm sóc sức khỏe nhân dân, hỗ trợ các nhóm yếu thế trong bệnh viện được tiếp cận hiệu quả các dịch vụ chăm sóc sức khỏe trong điều kiện của bệnh viện cũng như cải thiện mối quan hệ giữa bệnh nhân và nhân viên y tế. Việc phát triển mô hình công tác xã hội trong bệnh viện đã tạo ra những hiệu quả nhất định trong giảm tải những áp lực trong công tác điều trị cho đội ngũ y bác sỹ, giúp người bệnh, đặc biệt là nhóm bệnh nhân yếu thế dễ dàng hơn trong tiếp cận với các hệ thống nguồn lực xã hội trong quá trình điều trị tại bệnh viện. Chặng đường 10 năm phát triển hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện, liệu các dịch vụ công tác xã hội trong bệnh viện ở Việt Nam hiện nay đã đáp ứng được những nhu cầu của người bệnh ra sao, bài viết sẽ phân tích những dịch vụ công tác xã hội đang được cung cấp tại bệnh viện so sánh với mục tiêu kỳ vọng của đề án phát triển công tác xã hội trong bệnh viện của Việt Nam và phân tích sự đáp ứng của các dịch vụ đó qua những đánh giá của nhóm người cung cấp và thụ hưởng dịch vụ công tác xã hội bệnh viện hiện nay. Ngày nhận 10/8/2021; ngày chỉnh sửa 13/8/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Cơ sở trợ giúp xã hội thuộc tổ chức tôn giáo dành cho người cao tuổi: Kinh nghiệm thế giới và thực tiễn Việt Nam
Bàn về sự tham gia của các tổ chức thuộc tôn giáo trong việc cung cấp dịch vụ xã hội, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các tổ chức này đã tích cực tham gia vào hệ thống phúc lợi, là những nhà cung cấp dịch vụ xã hội quan trọng ở nhiều nước phương Tây. Tại Việt Nam, đối mặt với tình trạng già hóa nhanh và nguồn lực công có hạn, nhà nước đã đưa ra một số chính sách xã hội mới nhằm vận động các tổ chức tôn giáo cung cấp dịch vụ chăm sóc các nhóm đối tượng của bảo trợ xã hội, trong đó có người cao tuổi. Bài viết này hướng tới việc tìm hiểu vai trò của tổ chức tôn giáo trong việc cung cấp dịch vụ xã hội cho người cao tuổi trên thế giới, và phân tích bức tranh tổng quan về quá trình hình thành và phát triển cũng như một số đặc điểm của các cơ sở trợ giúp xã hội thuộc tổ chức tôn giáo dành cho người cao tuổi ở Việt Nam. Những thách thức trong hoạt động của các cơ sở này đặt ra yêu cầu về việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, gợi mở những nghiên cứu tiếp theo về triển vọng phát triển của mô hình này. Dữ liệu của bài viết này được khai thác từ dữ liệu thu thập được bằng phương pháp phân tích nội dung website, phân tích tài liệu thứ cấp và điền dã tại 6 cơ sở trợ giúp xã hội thuộc Phật giáo và Công giáo dành cho người cao tuổi. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 23/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Sự tham gia tôn giáo tại đô thị: Những thách thức đối với người Công giáo di cư ở Việt Nam hiện nay
Tôn giáo được coi là một nguồn lực tâm lý, xã hội và tinh thần cho bộ phận không nhỏ người Công giáo di cư ở các thành phố lớn vì mục tiêu học tập hoặc lập nghiệp. Chuyển đổi nơi cư trú đồng thời là chuyển đổi nơi sinh hoạt tôn giáo đã đặt ra những câu hỏi về sự tham gia tôn giáo sau di cư của người Công giáo cũng như những khó khăn, thách thức mà người Công giáo đối diện khi duy trì đời sống đạo của mình. Dựa trên số liệu điều tra về người di cư Công giáo tại ba thành phố đại diện cho các đặc điểm đô thị hóa khác nhau, bao gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Biên Hòa, bài viết đã làm rõ mức độ tham gia tôn giáo của người Công giáo di cư tại các đô thị, đồng thời phân tích các thách thức đặt ra đối với sự tham gia tôn giáo của họ gồm: sự thay đổi môi trường sống, thái độ của cộng đồng tôn giáo tại đô thị và sự tự nhận dạng của người Công giáo di cư. Ngày nhận 20/8/2021; ngày chỉnh sửa 13/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Mô hình hợp tác nhà chùa - doanh nghiệp - nhà nước trong bảo trợ trẻ em và người cao tuổi có hoàn cảnh đặc biệt tại chùa Phật Tích, tỉnh Bắc Ninh
Trong các mô hình phát triển xã hội, vai trò của ba trụ cột: nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng đã được khẳng định. Nhà chùa, các tổ chức tôn giáo nằm trong khu vực cộng đồng tham gia nhiều vào các hoạt động phát triển xã hội, trong đó có bảo trợ những nhóm yếu thế, đảm bảo mục tiêu phát triển bao trùm, không để ai ở lại phía sau. Bài viết sẽ phân tích mô hình hợp tác ba bên trong bảo trợ trẻ em và người cao tuổi, trong đó nhà chùa giữ vị trí trung tâm. Ngày nhận 10/8/2021; ngày chỉnh sửa 6/10/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Lịch sử phát triển ngành công tác xã hội cho thấy phụ nữ có vai trò khởi đầu, quan niệm công tác như là hoạt động chăm sóc khá phổ biến ở nhiều quốc gia. Quan điểm nữ quyền cho rằng công tác xã hội như là sự mở rộng vai trò chăm sóc của phụ nữ trong gia đình. Phải chăng, công tác xã hội là nghề thích hợp với phụ nữ hơn nam giới? Bài viết này đề cập đến quan điểm tiếp cận về giới trong công tác xã hội; nhận diện vai trò quan trọng của phụ nữ trong công tác xã hội qua phân tích số liệu thống kê ở một số quốc gia và Việt Nam, sự khác biệt về lương theo giới trong công tác xã hội. Từ đó, bài viết khẳng định tầm quan trọng của phụ nữ trong công tác xã hội và cách tiếp cận giới trong công tác xã hội và đặt vấn đề chương trình đào tạo ngành công tác xã hội cần có học phần Giới trong công tác xã hội. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 9/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Thực trạng đào tạo thực hành công tác xã hội tại các trường đại học hiện nay
Hoạt động công tác xã hội chuyên nghiệp đòi hỏi sinh viên cần có nhận thức đúng đắn và hiểu rõ tầm quan trọng của các môn học thực hành. Đào tạo thực hành công tác xã hội đóng vai trò quan trọng trong hình thành ý thức nghề nghiệp cũng như phương pháp, kỹ năng làm việc của sinh viên. Bài viết phân tích về các vấn đề xung quanh hoạt động đào tạo thực hành tại 6 trường đại học đào tạo sinh viên chuyên ngành công tác xã hội. Nội dung đề cập đến nhận thức và đánh giá của sinh viên về hoạt động thực hành công tác xã hội như triển khai đào tạo các môn thực hành, quy trình thực hành, thời gian và thời lượng thực hành. Từ đó đề xuất giải pháp cải tiến hoạt động thực hành, khắc phục những hạn chế, nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo thực hành công tác xã hội, đáp ứng nhu cầu về dịch vụ công tác xã hội ngày càng cao của xã hội. Bài viết dựa vào số liệu khảo sát 363 bảng hỏi và 52 phỏng vấn sâu với đối tượng sinh viên, giáo viên tại 6 trường đại học trên địa bàn Thành phố Hà Nội và cán bộ ở các trung tâm công tác xã hội. Ngày nhận 13/8/2021; ngày chỉnh sửa 28/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Văn hóa ứng xử của con người trong không gian công cộng: Mấy vấn đề lý luận cơ bản và khả năng ứng dụng trong phân tích đời sống xã hội Việt Nam hiện nay
Văn hóa ứng xử của con người trong không gian công cộng là một chủ đề nghiên cứu rất cơ bản trong các khoa học xã hội và nhân văn. Tuy nhiên, nội hàm và ngoại diên của cụm khái niệm này đang tạo ra nhiều tranh cãi, chưa đi đến thống nhất về mặt học thuật. Do vậy, bài viết này sẽ cố gắng làm sáng tỏ cụm khái niệm công cụ này, đồng thời tóm tắt một vài cách tiếp cận lý thuyết và khả năng vận dụng chúng trong phân tích thực tế khách quan về văn hóa ứng xử của người Việt Nam hiện nay trong không gian công cộng. Ngày nhận 29/7/2021; ngày chỉnh sửa 7/9/2021; ngày chấp nhận đăng 30/10/2021
Huy động nguồn lực tài chính của Singapore và Hàn Quốc giai đoạn 1961-1979: Một tiếp cận so sánh
Với các chính sách tăng trưởng thần kỳ, các "Con rồng Đông Á" luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới nghiên cứu thế giới. Trong đó, nguồn lực phát triển của Singapore và Hàn Quốc có những điểm tương đồng cùng nhiều sự khác biệt căn bản, đặc biệt trong giai đoạn 1961-1979. Bài viết sử dụng các phương pháp nghiên cứu kinh tế phát triển như phương pháp lịch sử - lôgic, phương pháp so sánh, v.v. để làm nổi bật các vấn đề nghiên cứu. Cụ thể, bài viết hướng tới mục tiêu tìm hiểu, phân tích một cách hệ thống về (i) nhu cầu nguồn lực tài chính đối với chiến lược phát triển kinh tế, (ii) cách thức huy động nguồn lực tài chính của Singapore và Hàn Quốc giai đoạn 1961-1979. Ngày nhận 10/5/2021; ngày chỉnh sửa 26/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Hình ảnh người trí thức trong truyện ngắn Đôi cánh của Lee-sang
Trước sự tăng cường chính sách thuộc địa và thắt chặt hoạt động kiểm duyệt văn hóa của Nhật Bản, văn học Hàn Quốc những năm 30 đã có sự chuyển biến nhất định nhằm thích ứng với thời cuộc. Bối cảnh lịch sử, xã hội đã tác động không nhỏ tới khuynh hướng sáng tác của các nhà văn nhà thơ, nổi bật là những sáng tác hướng tới văn học thuần túy, xa rời đấu tranh chính trị và tư tưởng. Tâm tư của người trí thức trước tình hình đó được thể hiện ở không ít tác phẩm văn học. Truyện ngắn Đôi cánh ra đời năm 1936 của Lee-sang là một trong số đó. Đôi cánh đã tạo nên giá trị rất riêng, khẳng định tài năng của Lee-sang. Trong nghiên cứu này, người viết cụ thể hóa hình ảnh của người trí thức trong tác phẩm văn học qua sự tự nhận thức về bản thân và những biến chuyển trong nhận thức về xã hội trước bối cảnh đô thị thuộc địa cận đại. Ngày nhận 23/02/2021; ngày chỉnh sửa 19/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Nhu cầu của việc dạy - học tục ngữ tiếng Hàn Quốc cho người học Việt Nam
Nhằm góp phần khỏa lấp khoảng trống trong giảng dạy tục ngữ tiếng Hàn Quốc tại Việt Nam, chúng tôi sử dụng bảng hỏi và phiếu phỏng vấn để điều tra thực tiễn tình hình dạy - học tiếng Hàn Quốc cho sinh viên ngành tiếng Hàn Quốc. Kết quả phân tích cho thấy: i. đa số người học chưa hài lòng về hiểu biết và hiệu quả sử dụng tục ngữ của bản thân; ii. cả người học và người dạy đều cho rằng, cần thiết phải tăng cường nội dung và đa dạng hóa phương pháp giảng dạy tục ngữ; iii. các giải pháp trước mắt là biên soạn học liệu bổ trợ và dạy lồng ghép, v.v..; giải pháp lâu dài là mở mới môn học, xây dựng đề cương và biên soạn giáo trình cho học phần tục ngữ, phát triển nguồn học liệu số, v.v..; ngoài ra, cơ sở đào tạo có thể kết hợp tổ chức các hoạt động ngoại khóa như nghiên cứu khoa học, sinh hoạt câu lạc bộ, tổ chức các cuộc thi về tục ngữ, v.v.. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tiếng Hàn Quốc, theo chúng tôi, cần có sự vào cuộc tích cực của các cơ quan hữu quan phối hợp cùng với các cơ sở đào tạo tiếng Hàn Quốc, sự chủ động của người học trong quá trình tự đào tạo. Ngày nhận 23/02/2021; ngày chỉnh sửa 19/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Khái quát về ngữ nghĩa tục ngữ tiếng Hàn có yếu tố chỉ “con chó” (tập trung vào nét ý nghĩa tiêu cực)
: Bài viết khái quát hình tượng con chó trong văn hóa Hàn Quốc, phân tích giá trị biểu trưng của các đơn vị tục ngữ có yếu tố chỉ con chó. Hình tượng con chó trong tục ngữ tiếng Hàn thường mang ý nghĩa tiêu cực, đại diện cho những nét tính cách xấu của con người như: thói khoa trương; lừa đảo, thủ đoạn; thiếu tính nhẫn nại, chịu đựng; ngu dốt, ngốc nghếch, thiếu hiểu biết; keo kiệt, hà tiện; thô lỗ, cộc cằn; nhiều chuyện; tham ăn; lười nhác, v.v.. Nói đến con chó khiến người ta liên tưởng đến những thứ bẩn thỉu, hôi hám. Tuy nhiên, cũng có những nét ý nghĩa tích cực trong hình ảnh biểu trưng của con chó, đó là tính trung thành, sự biết ơn đối với chủ. Bài viết tập trung phân loại 986 đơn vị tục ngữ có yếu tố chỉ con chó thành 11 nhóm để thấy được tần số xuất hiện của các nhóm. Phân tích, làm rõ nét ý nghĩa của các hình ảnh có tần số xuất hiện cao. Từ đó thấy được giá trị phê phán, trào phúng, châm biếm được thể hiện thông qua các câu tục ngữ có yếu tố chỉ con chó. Ngày nhận 23/02/2021; ngày chỉnh sửa 28/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Điềm báo trong tục ngữ tiếng Hàn Quốc có yếu tố chỉ con giáp (trong mối liên hệ với tiếng Việt)
Điềm báo thể hiện trong tục ngữ thường là kết quả quan sát, đúc rút kinh nghiệm của người xưa. Trong tiếng Hàn Quốc, các đơn vị thuộc nhóm có yếu tố chỉ con giáp không phải là vật nuôi ít xuất hiện các đơn vị có nội dung điềm báo hơn so với nhóm các đơn vị có yếu tố chỉ con giáp là vật nuôi. Có thể thấy, người Hàn và người Việt Nam đều quan tâm và xem trọng các yếu tố may mắn, cát tường, tài lộc, sức khỏe, v.v.; Đề cao sự ổn định, phát triển và sản sinh, v.v.. Các điềm dữ được nhắc đến nhiều nhất trong tục ngữ có yếu tố chỉ con giáp trong tiếng Hàn Quốc là: vận nhà đi xuống, tính mạng và sức khỏe, điều không may, thiên tai, v.v.. Tục ngữ là kho tàng kinh nghiệm phong phú về cuộc sống vật chất và đời sống tinh thần, tâm linh được đúc rút và truyền từ đời này sang đời khác của dân tộc sử dụng ngôn ngữ đó. Trong xã hội hiện đại, có những điều dần trở nên lạc hậu hoặc bị coi là mê tín, nhưng cũng có không ít điều vẫn tồn tại và có chỗ đứng nhất định trong tâm thức của các dân tộc trên thế giới nói chung và dân tộc Hàn, Việt nói riêng. Ngày nhận 24/5/2021; ngày chỉnh sửa 14/6/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Thực trạng giảng dạy, biên phiên dịch của giảng viên ngành Hàn Quốc tại một số trường đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh
Bài viết này nghiên cứu nhận thức về giảng dạy, biên phiên dịch của giảng viên ngành Hàn Quốc tại một số trường đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh. Mục đích của bài viết là tìm hiểu cách giảng viên nhận thức về kỹ năng biên dịch và phiên dịch, cũng như quan điểm của họ về phương pháp giảng dạy bộ môn này tại trường đại học. Nghiên cứu đã được thực hiện bằng bảng khảo sát 50 giảng viên của ngành Hàn Quốc đang công tác tại một số trường đại học. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, tất cả giảng viên ngành Hàn Quốc có nhận thức rất rõ về các nội dung được giảng dạy. Tuy nhiên, họ cũng đã trình bày những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc giảng dạy biên phiên dịch và được chia thành hai nhóm bao gồm nguyên nhân bên trong (kỹ năng biên phiên dịch) và nguyên nhân bên ngoài (tổ chức làm việc hay nhà trường, phương tiện công cụ giảng dạy). Từ đó, chúng tôi đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy biên phiên dịch tại trường đại học. Ngày nhận 23/02/2021; ngày chỉnh sửa 13/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Một vài đề xuất trong giảng dạy học phần Biên phiên dịch chuyên đề báo chí (trọng tâm vào biên dịch tiêu đề văn bản báo chí Hàn - Việt)
Trong những năm gần đây, mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc ngày càng được đẩy mạnh. Cùng với đó, người dân hai nước có thể dễ dàng cập nhật tin tức về Việt Nam và Hàn Quốc thông qua truyền hình, báo chí, mạng xã hội, v.v.. Nắm bắt được xu thế đó, trong các học phần đào tạo tại đại học của các khối ngành ngôn ngữ tiếng Hàn đã có thêm học phần giảng dạy về dịch văn bản tin tức báo chí. Với mong muốn đưa ra một vài đề xuất trong việc giảng dạy học phần Biên phiên dịch chuyên đề báo chí, đặc biệt là khi giảng dạy nội dung biên dịch tiêu đề văn bản báo chí từ tiếng Hàn sang tiếng Việt, bài nghiên cứu sẽ tập trung phân tích đặc điểm văn phong báo chí và cách đặt tiêu đề báo chí trong tiếng Hàn từ những bài báo đăng trên các trang báo điện tử lớn của Hàn Quốc, từ đó khái quát lên các quy tắc và các điểm cần lưu ý có thể áp dụng khi dịch các tiêu đề này từ tiếng Hàn sang tiếng Việt. Bài nghiên cứu sẽ trở thành một tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến lĩnh vực biên dịch báo chí nói chung, cho giáo viên giảng dạy cũng như cho sinh viên học ngành ngôn ngữ tiếng Hàn nói chung. Ngày nhận 23/02/2021; ngày chỉnh sửa 13/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021
Triển vọng đào tạo Hàn Quốc học phục vụ hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Hàn Quốc tại Thái Nguyên
Hàn Quốc hiện nay là quốc gia đầu tư nhiều nhất tại Thái Nguyên với hàng trăm công ty lớn nhỏ. Do đó, nhu cầu tuyển dụng nhân lực Hàn Quốc học của các doanh nghiệp, cơ quan Hàn Quốc cũng như các doanh nghiệp, cơ quan của tỉnh Thái Nguyên có lĩnh vực hoạt động liên quan đến Hàn Quốc đang tăng lên nhanh chóng. Trong khi đó, việc đào tạo nguồn nhân lực ngành Hàn Quốc học ở Thái Nguyên còn chưa bắt kịp với nhu cầu của xã hội, chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các nhà tuyển dụng. Bên cạnh đó, Thái Nguyên cũng có nhiều tiềm năng để mở ngành Hàn Quốc học. Thông qua phương pháp thu thập, phân tích tài liệu, phương pháp điều tra xã hội học, nhóm tác giả đã tập trung làm rõ nhu cầu, thực trạng và triển vọng đào tạo ngành Hàn Quốc học ở Thái Nguyên nhằm đáp ứng nhu cầu thiết thực của xã hội. Đây chính là cơ sở cho việc hoạch định chính sách phát triển mới của Trường Đại học Khoa học nói riêng và Đại học Thái Nguyên nói chung. Ngày nhận 23/02/2021; ngày chỉnh sửa 24/5/2021; ngày chấp nhận đăng 30/6/2021