Vượt qua nhận thức luận: Tính ưu việt của thông diễn học trong nghiên cứu truyền thông đương đại

Tóm tắt

Từ việc nhận diện những hạn chế của mô hình nghiên cứu định lượng và dựa vào dữ liệu lớn vốn đã làm phẳng các hiện tượng xã hội phức hợp, bài viết phân tích sâu sắc giới hạn của nhận thức luận thực chứng trong nghiên cứu truyền thông đương đại và đề xuất thông diễn học như một nền tảng triết học thay thế quan trọng. Thông qua đó, nghiên cứu này khẳng định vai trò của sự hiểu biết như một chiều kích bản thể học và liên chủ thể, đồng thời chỉ ra các giới hạn của quan niệm tri thức thuần túy khách quan trong nghiên cứu truyền thông. Dựa trên nền tảng triết học của Heidegger, Gadamer và Ricoeur, bài viết khẳng định sự hiểu không chỉ là hoạt động nhận thức thuần túy mà đó là một sự kiện sống động diễn ra trong vòng tròn đối thoại giữa các chân trời nhận thức diễn giải lịch sử và văn hóa. Thông diễn học phê phán được xem xét như một phương pháp giải mã các diễn ngôn ẩn sau các cơ chế truyền thông, đặc biệt trong bối cảnh truyền thông số và khủng hoảng niềm tin. Cuối cùng, nghiên cứu đề xuất định hướng nghiên cứu truyền thông trong tương lai theo cơ chế kết hợp dữ liệu - diễn giải - đối thoại trên nền tảng tri thức mở và liên ngành, xây dựng những mô hình nghiên cứu nhân văn, phê phán và giàu bối cảnh.

Ngày nhận: 26/5/2025; ngày chỉnh sửa: 18/8/2025; ngày chấp nhận đăng: 28/02/2026