Khi quyền lực thuộc về người tiêu thụ: Tiếp nhận câu chuyện dân gian Thạch Sanh trong văn hóa Việt Nam đương đại

Tóm tắt

Bài viết nghiên cứu sự vận động của câu chuyện dân gian Thạch Sanh trong đời sống văn hóa Việt Nam từ năm 1975 đến năm 2024, từ một tác phẩm dân gian kinh điển đến những hình thức cải biên mới mẻ. Bài viết chỉ ra hai khuynh hướng tiếp nhận đối lập: một mặt là sự “thiêng hóa” tác phẩm như một biểu tượng đạo đức và tinh thần dân tộc, mặt khác là xu hướng đời thường hóa và làm mới các mối quan hệ nhân vật qua các diễn giải hiện đại. Sự tồn tại song hành của hai luồng quan điểm này phản ánh tính đa nguyên văn hóa, nơi các nhóm xã hội khác nhau có cách thụ hưởng và tái định nghĩa giá trị truyền thống riêng biệt. Thông qua việc xem xét đa dạng các loại hình, từ sách giáo khoa, truyện cổ tích, tuyển tập truyện cổ tích, truyện tranh, cho đến các bài viết trên mạng xã hội, phim điện ảnh, phim hoạt hình, tiểu phẩm hài và truyện đam mĩ, bài viết khẳng định các sản phẩm phái sinh từ câu chuyện dân gian Thạch Sanh ở Việt Nam đương đại đều vận hành như những thương phẩm văn hóa trong thị trường. Qua đó, bài viết làm sáng tỏ quyền lực của người tiêu thụ và sự biến đổi của di sản dân gian trong bối cảnh xã hội ngày nay.

Ngày nhận: 25/9/2024; ngày chỉnh sửa: 05/3/2025; ngày chấp nhận đăng: 28/02/2026